ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
232
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
شرح زير توضيح داد : الف - به اعتبار فضيلت نفساني آنها مانند علوم وملكات فاضلهء اخلاقى . ب - به اعتبار كارهاى ظاهري آنها مانند عبادات بدني آنها . ج - در نظر گرفتن پاكيزگى نسب مطهّر وجدا شدن آنها از اين نسب وريشهء پاك . اينها أموري هستند كه زمينه ساز استحقاق رحمت خداوند مىشوند . قوله : فَانّى كنت في عنفوان شبابي . . . تا آخر كلام . مىگويم ( شارح ) : پس از آن كه خطبه را با ياد وستايش خداوند متعال وحمد ودرود بر رسول وآلش آغاز كرد به بيان حال خود در جمع آورى اين كتاب وذكر عواملي كه موجب جمع آورى اين كتاب شده پرداخته است واز جمله دلايل ستوده بودن كلام علي ( ع ) را بيان كرده وسپس در ضمن بيان دلايل جمع آورى كتاب أموري را بيان كرده است كه نياز به دقت دارد . اوّل - آن كه اين مجموعه ، جزئي از كلّ سخنان آن حضرت مىباشد ، به دليل گفتار سيّد رضى : من شروع به جمع آورى كلامي كردهام كه در بردارندهء گزيدهاى از كلام علي ( ع ) است . واين مطلب امرى روشن است . قطب راوندى گفته است : من از بعضي علماى حجاز شنيدم كه مىگفت : در مصر به مجموعهاى از كلام علي ( ع ) برخوردم كه حدود بيست واندى جلد بود . دوّم - قول سيّد رضى كه در توصيف سخن حضرت فرموده : جواهر العربيّه ويواقيت الكلم الدّينيه والدنيوية . اين دو كلمه ( جواهر ويواقيت ) دو استعارهء لطيفى هستند براي دو لفظي كه بيان كنندهء دو نوع سنگ مخصوصاند ، كه در اين جا استعارهاند از فصاحت ألفاظ عربى وحكمت فاضلهاى كه سخن علي ( ع ) مشتمل بر آنهاست . وجه مشابهت عبارت از اشتراك هر دو لفظ در گرانبهايى ألفاظ فصيح وحكمت بليغ نسبت به ساير ألفاظ ومعاني معقول مىباشد . سوّم - سخن امام ( ع ) راهى است براي رسيدن به فصاحت ومحلّى است